Renate van der Meulen over de toekomst van de huisartsenzorg in Friesland
Flinke uitdaging
De huisartsenzorg staat voor een flinke uitdaging. Het aantal ouderen neemt toe, de zorgvraag groeit en tegelijkertijd dreigt een tekort aan huisartsen. Juist in Friesland, waar de vergrijzing harder toeslaat dan in veel andere delen van het land, zet dat de toegankelijkheid van huisartsenzorg onder druk.
Voor Renate van der Meulen, Chief Medical Information Officer (CMIO) bij Dokterszorg Friesland, is dat de belangrijkste reden om te investeren in digitalisering. Niet omdat technologie een doel op zich is, maar omdat de zorg anders georganiseerd moet worden om ook in de toekomst bereikbaar te blijven. Die urgentie is groot: "Als we niets veranderen, dreigen 100.000 Friezen over vijf jaar zonder huisarts te zitten."
Van ICT naar een bredere visie
Toen Renate drie jaar geleden begon als CMIO, lag er al een ICT-masterplan. Bij de actualisatie daarvan werd al snel duidelijk dat de opgave veel breder was dan techniek alleen. Dat leidde uiteindelijk tot de Friese Digitaliseringsstrategie: een koersdocument dat richting geeft aan de digitale ontwikkeling van de huisartsenzorg in Friesland.
Daarnaast heeft Dokterszorg Friesland volgens Renate een belangrijke professionaliseringsslag gemaakt. Waar eerder verschillende onderdelen vooral vanuit hun eigen rol werkten, wordt nu steeds meer vanuit een gezamenlijke visie samengewerkt.
Digitale zorg moet tijd opleveren
Binnen de strategie ligt de focus op toepassingen die de werkdruk kunnen verlagen en de beschikbare capaciteit beter benutten. Denk aan digitale triage, thuismetingen, e-consulten en digitale vragenlijsten ter voorbereiding op een consult. Daarmee moeten huisartsen en praktijkmedewerkers meer tijd overhouden voor patiënten die fysieke zorg nodig hebben.
Patiënten kunnen bijvoorbeeld thuis hun bloeddruk, gewicht of bloedsuiker meten en de resultaten digitaal delen met de praktijk. Ook kunnen vragenlijsten vooraf inzicht geven in de zorgvraag, waardoor zorgverleners tijdens een consult sneller tot de kern komen. "Dat betekent dat de consulttijd misschien wel gehalveerd kan worden. Als je minder tijd per patiënt nodig hebt, kun je meer patiënten helpen."
Volgens Renate zit de grootste uitdaging niet in nieuwe technologieën, maar in het slim inzetten van de mogelijkheden die er al zijn. Het gaat erom dat digitale toepassingen daadwerkelijk tijd besparen en niet leiden tot extra werk.
Ook patiënten spelen een belangrijke rol
Een succesvolle digitale transformatie vraagt niet alleen iets van zorgverleners. Ook patiënten moeten eraan wennen. Veel mensen waarderen het persoonlijke contact met hun huisarts en ervaren digitale zorg soms als afstandelijk.
Toch ziet Renate dat hybride zorg, een combinatie van fysieke en digitale zorg, steeds belangrijker wordt. Daarbij ligt er ook een taak om patiënten uit te leggen waarom deze veranderingen nodig zijn en hoe zij ermee kunnen werken. "Wij kunnen straks wel die praktijken op orde hebben, maar als patiënten niet meegaan, dan hebben we er niks aan."
Cybersecurity en AI
Naast digitale zorgtoepassingen krijgen ook cybersecurity en kunstmatige intelligentie een plek binnen de Friese digitaliseringsstrategie. Nieuwe wetgeving en toenemende digitale dreigingen maken dat huisartsenpraktijken zich beter moeten beschermen tegen cyberaanvallen.
Ook de ontwikkelingen rondom AI worden nauwlettend gevolgd. Op dit moment ziet Renate vooral toepassingen in ziekenhuizen, waar grote hoeveelheden vergelijkbare data beschikbaar zijn. Voor de huisartsenzorg wordt per toepassing gekeken of de meerwaarde voldoende duidelijk is. "Wij houden alle ontwikkelingen van AI in de gaten. Alleen is er voor de huisartsenzorg nog beperkt sprake van aantoonbare toegevoegde waarde."
Klaar voor de zorg van morgen
De komende jaren staat Dokterszorg Friesland voor de opgave om huisartsenpraktijken te ondersteunen bij een manier van werken die past bij de uitdagingen van morgen. Daarbij gaat het niet alleen om nieuwe technologie, maar vooral om het slimmer organiseren van zorg, het ondersteunen van professionals en het meenemen van patiënten in de veranderingen.
Voor Renate is de richting duidelijk. De druk op de huisartsenzorg neemt toe en stilstand is geen optie. De Friese digitaliseringsstrategie biedt daarbij geen eindpunt, maar een kompas voor de komende jaren. "We moeten het anders organiseren. Alleen zo kunnen we de huisartsenzorg ook in de toekomst toegankelijk houden."